ورِضوانٍ خير أم من أسّس بُنيانه على شفا جُرُفٍ هارٍ فانهار به فى نار جهنّم واللَّه لا يهدى القوم الظّالمين » « 1 » خداوند عملى را مىپذيرد كه عامل آن برنامه‌اش را بر پايهء تقوا استوار كند و مناسك حج را از اعمالى مىداند كه بر پايهء تقوا است . اگر مسألهء رمى جمرات و سنگ زدن به جمره‌ها مطرح است . در حقيقت ديو درون و بيرون را رمى كردن و شيطان انس و جنّ را راندن است . تا انسان فرشته نشود ، شيطان از حريم او بيرون نمىرود . اگر فرشته‌خوى شد آنگاه است كه از گزند شيطنت مصون است . زيارت كعبه براى آن است كه انسان را فرشته‌خوى كند . در رمى جمرات ، هرگونه اوصاف پليدى را طرد كند و پاك شود . در قربانگاه بر پايهء تقوا قربانى كند . در كنار كعبه ، اطراف خانهء طاهرِ عتيق ، كه نمودار مساوات است ، طواف كند . بين صفا و مروه آنچنان سعى كند كه از صفاى الهى برخوردار باشد . خداى تعالى سعى بين صفا و مروه را در قرآن با تعبير « طواف » آورده و آنگاه فرمود : اين سعى جزء شعائر الهى است و هر انسانى كه شعائر الهى را تعظيم كند ؛ « فانّها من تقوى القلوب » « 2 » است . جاى تقوا دل است ، همانگونه كه جاى تقوا در قربانى ، روح عمل است و خداوند متعال با اين كار روح را بالا مىبرد و انسان را در همهء اين فرازها مىآزمايد . و اين كه دستور طواف بر اطراف كعبه را مىدهد ، براى آن است كه انسان در كنارِ اين كعبه چون فرشتگان به ياد حق باشد و زمزمه

--> ( 1 ) - توبه : 109 ( 2 ) - حج : 32